در سازوکارهای صنعتی، همیشه فنها جزو مهمترین بخشهای سیستمی هستند که برای تهویه کردن هوا و خنک کردن محیط بهکار میروند. حتما میدانید تهویه و انتقال هوا تا چه حد بر سلامت افراد اثر میگذارد؛ چرا که بهطور مستقیم، بهداشت محیط را تضمین میکند. بههمین خاطر، تمام کارخانهها، منازل و اماکن عمومی باید به یک سیستم فن مجهز باشند. این موضوع در مورد محیطهای صنعتی، اهمیت بیشتری هم پیدا میکند؛ چرا که آلایندههای خطرناک صنعتی باید از فضا خارج شوند. فنها باتوجهبه قابلیتهای خاص خود به انواع مختلفی تقسیم میشوند که فن ضد انفجار جزو کاربردیترین آنها است. در ادامه قصد داریم تفاوت فن ضد انفجار و معمولی را مورد بررسی قرار دهیم.
فن ضد انفجار چیست؟
فن ضد انفجار جزو تجهیزات مهم صنعتی محسوب میشود که مخصوص محیطهایی طراحی شده است که با گازهای قابل اشتعال و بخارهای خطرناک سروکار دارند. این نوع فن یک سیستم پیشرفته تهویه است که با طراحی خاص خود از بهوجود آمدن جرقه و افزایش دما پیشگیری کرده و جلوی خطاهای الکتریکی را میگیرد. اصلیترین تفاوت فن ضد انفجار و معمولی مربوط به نوع کارایی آنها است.
در بعضی از سیستمهای صنعتی، حضور مواد انفجاری پررنگ است. این مواد شاید در حالت عادی مثل یک آتشفشان خاموش باشند، اما با یک جرقه مشتعل شده و خطرات بزرگی را رقم خواهند زد. فن ضد انفجار دقیقا برای جلوگیری از این خطرات طراحی شده است. هواکش یا اگزاست فن در عین تهویه هوای محیط، ریسک وقوع انفجار را کاهش میدهند.
تفاوتهای کلیدی بین فن ضد انفجار و فن معمولی
بدون شک، برای ضدانفجار کردن فنها باید از طراحیهای خاصی استفاده شود. فنهای معمولی فقط قدرت تهویه هوا را دارند و برای جلوگیری از انفجار هیچ راهکار خاصی ارائه نمیدهند، اما چه چیزی باعث شده است این فنها ضدانفجار باشند؟ تفاوت فن ضد انفجار و معمولی چیست؟ در ادامه به بررسی پاسخ این سوالات میپردازیم.
| ویژگی | فن ضد انفجار | فن معمولی |
|---|---|---|
| طراحی و ساختار | از مواد مقاوم در برابر حرارت و جرقه ساخته شده، محفظه ایزوله و سیستم محافظتی ضد انفجار دارد. | طراحی سادهتری دارد و در برابر حرارت و جرقه مقاوم نیست. |
| متریال | از مواد ضدخورندگی و مقاوم در برابر شرایط سخت صنعتی و شیمیایی استفاده میشود. | از مواد ساده و معمولی ساخته شده که در برابر مواد شیمیایی مقاومت ندارد. |
| کاربرد و محل استفاده | در محیطهای صنعتی خطرناک مانند نفت، گاز، معادن، انبارهای مواد قابل اشتعال، پالایشگاهها و کارخانههای داروسازی. | در محیطهای عادی برای تهویه و خنک کردن محیط استفاده میشود. |
| استانداردهای ایمنی | دارای استانداردهای سختگیرانهای مانند استاندارد NFPA و AMCA برای ایمنی در محیطهای خطرناک. | استانداردهای ایمنی خاص ندارد و صرفاً برای تهویه هوا طراحی شده است. |
| نوع پروانه و شفت | استفاده از پروانه ضدجرقه، مواد غیرآهنی و شفتهای محافظتشده از جرقه. | پروانه و شفت معمولی بدون هیچگونه محافظتی از جرقه. |
| سیستم محافظتی | دارای سیستمهای پیشرفته برای جلوگیری از جرقه و بالا رفتن حرارت. | فاقد سیستمهای محافظتی ضد جرقه و بالا رفتن حرارت. |
| مقاومت در برابر حرارت | مقاوم در برابر دماهای بالا و شرایط سخت صنعتی و شیمیایی. | در دماهای بالا عملکرد مناسبی ندارد و ممکن است دچار آسیب شود. |
تفاوت در طراحی و ساختار
اصلیترین تفاوت فن ضد انفجار و معمولی مربوط به نوع طراحی و ساختار آنها است. در ساخت فنهای معمولی از یکسری متریال ساده استفاده میشود؛ در حالی که فنهای ضد انفجار صرفا با متریالی ساخته میشوند که نسبت به حرارت مقاوم هستند و هرگز در دمای بالا، شعلهور نمیشوند. از طرف دیگر، فنهای معمولی طراحی سادهای دارند و ترفند خاصی در ساخت آنها بهکار نرفته است؛ اما ساختار محفظه فن ضد انفجار طوری طراحی شده است که از ورود گازها و آلایندهها به فضای داخلی خود جلوگیری کند.
فن ضد انفجار در قسمت پرهها و بدنه از مواد ضدانفجار بهرهمند شده است و برای پیشگیری از گسترش جرقههای الکتریکی، محفظه ایزوله دارد. همچنین، در این نوع فن، موتور ضدانفجار هم تعبیه میشود که از نوعی سیستم محافظتی مخصوص برخوردار است. بهطور کلی، فنهای ضد انفجار چندین سیستم ایمنی پیشرفته دارند که در فنهای معمولی وجود ندارد. به علاوه، فن ضدانفجار به پوششهای ضدخورندگی هم مجهز میشود تا در محیطهای صنعتی و شیمیایی مقاومت کافی داشته باشد؛ اما فن معمولی در تماس با مواد شیمیایی، چنین مقاومتی ندارد. پس تفاوت فن ضد انفجار و معمولی از نظر متریال و طراحی ساخت آنها کاملا واضح است.
تفاوت در کاربرد و محل استفاده
دیگر تفاوت فن ضد انفجار و معمولی مربوط به نوع کاربرد آنها است. فنهای معمولی بهعلت طراحی سادهای که دارند، صرفا در شرایط معمولی قابل استفاده هستند و اصولا به جز تهویه و خنک کردن محیط، قابلیت دیگری ندارند. فنهای ضد انفجار با مجهز شدن به سیستمهای پیشرفته میتوانند در محیطهای خطرناک هم کار کنند و جلوی بالا رفتن حرارت و ایجاد جرقه را بگیرند. پس محیطهای صنعتی حساس باید از این نوع فن پیشرفته استفاده کنند. در ادامه، تعدادی از کاربردهای رایج فن ضد انفجار را برای شما نام میبریم:
- صنعت نفت و گاز
- صنایع مربوط به معادن
- انبارهای مواد خطرناک و قابل اشتعال
- کارخانههای تولید رنگ
- صنایع نظامی و دفاعی
- صنایع تولید فلزات
- مخازن سوخت
- صنایع دریایی
- تخلیه گازهای خطرناک مراکز انتقال گاز و پالایشگاهها
- تهویه هوای تونلها و معادن زغالسنگ
- جلوگیری از انتشار ذرات خطرناک شیمیایی در محیط آزمایشگاهها
- تهویه مطبوع محیط کارخانههای داروسازی
- خنک کردن تجهیزات حساس
- پیشگیری از متراکم شدن بخارات قابل انفجار
- تهویه هوای خطوط تولید مواد شیمیایی در کارخانهها
تفاوت در استانداردهای ایمنی
بزرگترین تفاوت فن ضد انفجار و معمولی مربوط به استانداردهای ایمنی آنها است. از آنجایی که فنهای معمولی صرفا برای تهویه هوا بهکار میروند، نسبت به فنهای ضد انفجار، استانداردهای ایمنی خیلی سختگیرانهای ندارند. فن ضد انفجار طوری طراحی شده است که در محیطهایی که توسط انجمن ملی حفاظت از آتش (NFPA) جزو مناطق خطرناک شناخته شدهاند، ایمنی لازم را داشته باشد. مدار الکتریکی بهکار رفته در این فن، از بالا رفتن حرارت و ایجاد جرقه جلوگیری میکند و در ساختار داخلی فن هم هیچ اتفاقی نمیافتد.
بیشتر تولیدکنندگان فنهای ضد انفجار از استاندارد انجمن بینالمللی حرکت و کنترل هوا (AMCA) برای ساخت محصولات خود استفاده میکنند. این استاندارد وجه مهمی از تفاوت فن ضد انفجار و معمولی محسوب میشود. در این استاندارد، سه دستهبندی مختلف برای تولیدات ضدانفجار در نظر گرفته شده است:
- نوع A: طبق این استاندارد، باید تمام بخشهای جریان هوا غیرآهنی باشند. آلومینیوم یکی از پرکاربردترین متریالی است که در ساخت این فن به کار میرود؛ چرا که در مقابل جرقه، مقاومت دارد. البته به علت ریسک ایجاد جرقه در فلزات زنگزده، باید سطوحی که امکان ساییدگی دارند، پوشانده شوند.
- نوع B: در این استاندارد باید از یک پروانه ضدجرقه برای ساخت فن استفاده شود. برای ایجاد حلقه مالشی در حول دهانه ورودی شفت باید یک ماده غیرآهنی بهکار رود و نباید هیچ جابجایی بین پروانه، شفت و یاقانها صورت گیرد.
- نوع C: طبق این استاندارد، هیچیک از قطعات آهنی نباید با هم تماس داشته باشند. تمام بخشها باید به زمین وصل شوند تا الکتریسیته ساکن در آنها به وجود نیاید. باتوجهبه خطرات وجود الکتریسیته ساکن و جرقه، توجه به این استاندارد الزامی است.
مزایای استفاده از فن ضد انفجار
حال که از تفاوت فن ضد انفجار و معمولی مطلع هستیم، لازم است مزایای فن ضد انفجار را هم بدانیم. فن معمولی بهجز خنک کردن و تهویه هوا نمیتواند مزیت خاص دیگری برایتان داشته باشد. با استفاده از فن ضد انفجار میتوانید ریسک بروز حوادث خطرناکی مانند انفجار را کاهش دهید. پس اولین مزیت استفاده از این فنها، بالا بردن سطح امنیتی محیطهای حساس است.
مزیت دوم، مقاومت این نوع فن در مقابل شرایط خاص مثل دمای بالا، پوسیدگی، ساییدگی و… است. پس طول عمر این فن نسبت به نمونههای معمولی خیلی بالاتر است و احتمال خرابی و ریسک تعمیر یا تعویض آن کاهش پیدا میکند. همچنین، فن ضد انفجار در تمامی شرایط سخت کار میکند؛ پس بهراحتی میتوانید در محیطهای حساس، دمای بالا و رطوبت زیاد از این نوع فن استفاده کنید.
تفاوت فن ضد انفجار و معمولی در نوع کاربرد و طراحی آنها در محیطهای صنعتی است. فنهای ضد انفجار بهطور خاص برای استفاده در محیطهایی که احتمال وقوع انفجار وجود دارد، مانند صنایع نفت، گاز، شیمیایی و معدنی طراحی شدهاند. این فنها معمولاً با الکتروموتورهای ضد انفجار و گیربکس صنعتی ترکیب میشوند که بهطور ویژه برای جلوگیری از ایجاد جرقه و حوادث ناشی از انفجار در محیطهای خطرناک ساخته شدهاند. الکتروموتور ضد انفجار از ویژگیهایی مانند پوششهای مقاوم به حرارت و جرقه برخوردار هستند و گیربکس صنعتی نیز بهگونهای طراحی میشوند که در برابر فشار و شرایط محیطی سخت مقاومت کنند. این سیستمها با همکاری یکدیگر، تهویه و جریان هوای ایمن را در محیطهای حساس فراهم میکنند.
سخن پایانی
باتوجهبه تفاوت فن ضد انفجار و معمولی، حتما ضرورت استفاده از فنهای ضد انفجار در محیطهای حساس را میدانید. اگر محیط کاری شما به گونهای است که ریسک ایجاد جرقه و اشتعال بالا است یا همواره احتمال افزایش تراکم بخارات سمی وجود دارد، بهتر است با خرید یک فن ضد انفجار باکیفیت، ایمنی محل کار خود را بالا ببرید. باید بدانید که مجموعه گذرگاه با عرضه باکیفیتترین محصولات در این زمینه، به شما کمک میکند تهویه هوای محیطهای صنعتی را به ایمنترین شکل ممکن انجام دهید. برای بررسی انواع فن در این مجموعه میتوانید به وبسایت گذرگاه مراجعه کنید.
- فکس : ۸۸۸۲۳۰۱۵ - ۰۲۱
- شماره تماس با کارشناسان: ۸۸۸۲۰۰۸۹ - ۰۲۱
- تهران، تقاطع اتوبان مدرس و مفتح شمالی، برج نگین آبی ، واحد ۱۰۲